پیشینه ای بر تحقیقات و مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی

پیشینه ای بر تحقیقات و مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی

 

به دنبال وقوع تحولات شهری و رشد سریع و ناهمگون شهرنشینی در ایران، پدیده حاشیه نشینی ابتدا در تهران و سپس در سایر کلانشهرهای کشور شکل گرفت. در سال 1350 ، بنابر درخواست سازمان برنامه و بودجه، طرح وسیعی برای مطالعه و بررسی وضعیت حاشیه نشینی در کشور، توسط مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران آغاز گردید. این طرح با مطالعه وضعیت حاشیه نشینان تهران شروع و سپس سایر شهرهای بزرگ کشور چون، بندرعباس، همدان، کرمانشاه و اهواز را نیز شامل شد. 

ادامه نوشته

بررسي ساختار اجتماعي مناطق حاشيه نشين شهر ايلام

بررسي ساختار اجتماعي مناطق حاشيه نشين شهر ايلام

پژوهشگران:

عبدالرحیم اسدالهی؛ كارشناس ارشد توسعه اجتماعی

محمد جواد ناطق پور؛ دکترای جامعه شناسی و استادیار

 

قسمت اول 

چكيده:

 این بررسی به مطالعه و ارزیابی تطبیقی شاخصهای توسعه انسانی شهر- روستا در مناطق حاشیه نشین شهر ایلام(بان بور، بان  چرمگ و کمربندی) در مقایسه با میانگین این شاخصها در سطح استان و کشور در سال 1385 می پردازد. آمارهای پایه ای داده ها مربوط به سال 1383 می باشد.

جهت امکان مقایسه بهتر، آزمون بررسی ساختار اجتماعی- اقتصادی مناطق حاشیه نشین ایلام طراحی و بین خانوارهای نمونه اجراء گردید. اعتبار آزمون با کمک فرمول آلفای کرونباخ 62/0: α بدست آمد. نتایج جمع آوری اسنادی آمارها و مقایسه با نتایج آزمون حاشیه نشینی نشانگر توسعه نیافتگی و توزیع نابرابر هزینه- درآمد و دیگر شاخصهای توسعه انسانی بویژه مولفه های بهداشت و درمان و آموزش است. این نتایج همسویی بالایی با چارچوب نظری پژوهش(گیدنز، زیمل و مرتون) داشت. مهاجرت در این مناطق بیشتر در ساخت خویشاوندی و بر اثر دافعه اجتماعی- فرهنگی روستایی بوده است نه دافعه اقتصادی روستا یا جاذبه اقتصادی شهرها. آزمون فرضیات پژوهش و ترسیم شیب بتای اثرگذاری متغیر مستقل بر متغیرهای وابسته نمونه، نشانگر تاثیر بالای سواد سرپرست خانوار بیشتر بر سواد دختران و زنان این مناطق بصورت مثبت و همسو می باشد. در مجموع این بررسی یافته های نوینی در خصوص وضعیت ساختاری مناطق حاشیه نشین ایلام ارائه داده که در پایان نیز نمودارها و پیشنهاداتی آمده است.

 

ادامه نوشته

بررسي ساختار اجتماعي مناطق حاشيه نشين شهر ايلام (قسمت دوم)

بررسي ساختار اجتماعي مناطق حاشيه نشين شهر ايلام

پژوهشگران:

عبدالرحیم اسدالهی؛ كارشناس ارشد توسعه اجتماعی

محمد جواد ناطق پور؛ دکترای جامعه شناسی و استادیار

قسمت دوم

ادامه نوشته

افزايش جمعيت شهرنشين باعث رشد حاشيه‌نشيني مي‌شود

معاون شهردار كرج:

افزايش جمعيت شهرنشين باعث رشد حاشيه‌نشيني مي‌شود

 

معاون شهرسازي و معماري شهرداري كرج گفت: علاوه بر مشكل بافت‌هاي فرسوده در شهرها، افزايش جمعيت شهرنشين باعث رشد حاشيه نشيني مي‌شود.

ادامه نوشته

انسان شناسی سکونت گاههای غیر رسمی

انسان شناسی سکونت گاههای غیر رسمی

اصغر ایزدی جیران

 

آنچه تا کنون محتوای بیشتر پژوهش های سکونتگاههای غیر رسمی (Informal Settlements) را تشکیل داده است، علل به وجود آورنده فقر و حاشیه ای شدن عده ای از مهاجران روستایی و یا فقرای شهری بوده است ولی آنچه نگارنده می خواهد آن را در کانون بررسی های انسان شناختی خود جای می دهد، نفوذ و کنکاش در متن و بطن زندگی روزمره افراد ساکن در چنین سکونتگاه هایی است. نگارنده با رویکردی انسان شناختی و نگاه از درون به شیوه های زیست سکونتگاههای غیر رسمی خواهد پرداخت. سکونتگاه های غیر رسمی به محلات خود رو یا حاشیه نشین و ... گفته می شود که سیمای نازیبا، خدماتی پایین، ساکنینی کم توان و مشاغلی نا مطمئن دارند و محیطی آماده برای پذیرش نابهنجاریهای اجتماعی فراهم می باشند و خطرپذیری بالایی در برابر سوانح طبیعی و انسانی دارند. کارکرد اصلی آنها تامین زمین و الگوی ساخت متناسب با توان مالی گروه های کم درآمد مهاجر از روستاها یا گروه های کم درآمد و فقیر شهری رانده شده از بافت موجود شهرهاست. نگارنده در طی بخش های سلسله واری به بعد فرهنگی سکونتگاه های غیر رسمی خواهد پرداخت و از طریق فرهنگ به بازنمایی سکونتگاههای غیر رسمی خواهد پرداخت.

ادامه نوشته

راهكارهاي حل مشكلات شهرك هاي اقماري در كرمان/زندگي؛ خارج از محدوده

راهكارهاي حل مشكلات شهرك هاي اقماري در كرمان/زندگي؛ خارج از محدوده

نويسنده: مجيد نعمت اللهي

 

حاشيه نشيني در اطراف شهر كرمان از مسائلي است كه سال هاست مديريت شهر كرمان را به خود مشغول كرده است كه البته دلايلي نظير خشكسالي و زلزله بيشتر به اين مسأله دامن زده است.

    در اين مورد، كارشناسان مختلف ديدگاه ها و راه حل هاي متفاوتي را بنا به تخصص خود، ارائه داده اند كه با اجراي آنها مي توان حجم بيشتري از حاشيه نشينان كرمان را به زندگي اصلي و استاندارد رساند.

    دكتر عباس مسعودي استاد معماري و شهرسازي و عضو هيأت علمي دانشگاه كرمان در اين مورد مي گويد: در مسائل مربوط به شهرسازي، مانند ساخت و سازهاي غيررسمي خارج از محدوده، ارائه راه حل هاي مناسب و عملي نياز به تخصص هاي مختلفي در زمينه اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و شهر سازي دارد.

ادامه نوشته

رشد بي‌رويه ساخت و ساز بيغوله‌هاي يك شبه در جنوب شرق تهران

رشد بي‌رويه ساخت و ساز بيغوله‌هاي يك شبه در جنوب شرق تهران

 

بكر بودن اراضي واقع در جنوب شرق تهران و نظارت ناكافي بر آنها موجب افزايش مهاجرت و حاشيه نشيني در اين مناطق شده به طوري كه ساخت بيغوله و اتاقك‌هاي ‪۴۰متري يك شبه در اين زمين‌ها رونق خوبي گرفته است.

ادامه نوشته

لايحه ساماندهي عرضه و توليد مسكن قيمت ها را كاهش نمي دهد

لايحه ساماندهي عرضه و توليد مسكن قيمت ها را كاهش نمي دهد

 

 ساماندهي بازار مسكن در گرو كنترل نقدينگي و اجراي نظام مالياتي است

لايحه ساماندهي عرضه و توليد مسكن كه از سوي دولت براي سامان دادن بازار و رفع مشكل مسكن مطرح شده است، بعد از چند ماه بررسي در مردادماه گذشته به تصويب كميسيون عمران مجلس رسيد و در حال حاضر ١٦ ماده از ٢٤ ماده در نظر گرفته شده براي طرح مذكور به تصويب مجلس رسيده است و ٧ ماده ديگر در انتظار تصميم مجلس است تا به طور نهايي به تصويب برسد. لايحه مذكور شامل واگذاري زمين هاي ٩٩ ساله، حمايت از توليدكنندگان و سازندگان، حمايت از اقشار آسيب پذير جامعه، ساخت واحدهاي استيجاري براي اقشاري كه به دنبال اجاره مسكن مي باشند و نيز مشاركت همه جانبه بخش خصوصي در ساخت و ساز و... است.

ادامه نوشته

معرفی کتاب: کلانشهر تهران و سکونتگاه های خودرو

 معرفی کتاب:

کلانشهر تهران و سکونتگاه های خودرو

از کتابهایی که در مقوله اسکان غیر رسمی و کلاً حاشیه نشینی به عنوان یک رفرنس خوب و با محتوا محسوب می شود کتاب استاد ارجمند "سرکار خانم دکتر زهره داوود پور" میباشد که در این مجال به معرفی آن می پردازم.

ادامه نوشته

ایجاد درآمد پایدار در روستاها روند حاشیه نشینی را معکوس می نماید

ایجاد درآمد پایدار در روستاها روند حاشیه نشینی را معکوس می نماید

 

بخشدار مرکزی بیرجند گفت: ایجاد درآمد و اشتغال پایدار در جهت تقویت اقتصاد روستایی اصلی ترین راهکار برای جلوگیری از جذب روستاییان به مشاغل کاذب و حاشیه نشینی در شهرها است.

ادامه نوشته

ایجاد اشتغال در روستاها بهترین راه حل حاشیه نشینی است

فرماندار مشهد :

ایجاد اشتغال در روستاها بهترین راه حل حاشیه نشینی است

 

فرماندار مشهد گفت : ایجاد اشتغال برای روستاییان بهترین راه مقابله با پدیده حاشیه نشینی است .

به گزارش سرویس شهری خبرگزاری زنان ایران (ایونا) حسن موحدیان در جمع خبرنگاران افزود : ارائه تسهیلات و خدمات برای روستاییان مهم و ضروری است اما ایجاد اشتغال برای سکونت در روستا امری الزامی است .

ادامه نوشته

حاشيه نشيني و ايجاد مناطق محروم شهري، علل پيدايش و راهكارهاي موجود

حاشيه نشيني و ايجاد مناطق محروم شهري، علل پيدايش و راهكارهاي موجود

مهندس حیدری

 

در جهان صنعتي امروز پديده مهاجرت، حاشيه نشيني و اسكان غير رسمي در اطراف شهرهاي بزرگ و مناطق محروم شهري امريست اجتناب ناپذير و از جمله چالشهاي مهم فراروي مديريت شهري است.

در دهه هاي اخير، شهرسازان، جامعه شناسان و صاحبنظران مديريت شهري در سدد سامان دادن به اين مشكل برآمده و به روشهاي گوناگون با آن برخورد شده است. در برخي كشورها از جمله فيليپين، اندونزي، مالزي، برزيل و تايلند با استفاده از روش توانمند سازي، بهره جستن از اعتبارات جهاني، تخصيص بخشي از اعتبارات ملي به اين مهم، جلوگيري از مهاجرت بي رويه از طريق عمران و آباداني روستاها، در مهاركردن اين پديده توفيقاتي داشته اند.

ادامه نوشته

شيراز بهترين وضعيت را از نظر حاشيه‌نشيني درميان كلان‌شهرها دارد

شيراز بهترين وضعيت را از نظر حاشيه‌نشيني درميان كلان‌شهرها دارد

 

شهردار شيراز گفت: اين شهر از نظر حاشيه نشيني بهترين وضعيت را در ميان كلان‌شهرهاي كشور دارا است.

ادامه نوشته

محلات اسکان غیر رسمی استان مرکزی ساماندهی می شود

محلات اسکان غیر رسمی استان مرکزی ساماندهی می شود

 

رئیس سازمان مسکن و شهرسازی استان مرکزی گفت: در محله هایی که به صورت غیر رسمی اسکان صورت گرفته است طی طرحی کارشناسی و ساماندهی می شوند.

ادامه نوشته

12 درصد مردم بانه حاشیه نشین هستند

 12 درصد مردم بانه حاشیه نشین هستند

 

بانه از شهرستانهای مرزی استان کردستان است که 70 هزار نفر جمعیت دارد اما 12 درصد از این جمعیت در حاشیه شهرها زندگی می کنند.

ظرف 10 سال گذشته، ساخت و ساز در حاشیه شهر بانه بیش از پیش افزایش یافته و موجب شده تا خدمت رسانی به دیگر محلات این شهر با مشکلات متعددی روبرو شود.

ادامه نوشته

سكونتگاه خداوند؛ جايي براي اسکان حاشیه نشین ها

سكونتگاه خداوند؛ جايي براي اسکان حاشیه نشین ها

 

طرح سكونتگاه خداوند، حدود 3 هزار خانواده كم درآمد ساكن در حاشيه شهرهاي پاكستان را در 8 سال اسكان داد.

سكونتگاه هاي غير رسمي به زبان محلي در پاكستان كاچي آباد خوانده مي شوند و حتي اداره اي به نام اداره مركزي كاچي آباد به ساماندهي اين محلات مي پردازد.

ادامه نوشته

زاغه ‌نشيني

زاغه ‌نشيني

 

براي ميليون‌ها انسان فقير در كشور‌هاي در حال توسعه مناطق شهري محيط مناسبي براي ترقي وضع زندگي آنهاست و همچنين در شهرها براي افراد كار‌هاي بهتر و در نتيجه درآمد‌هاي بهتري وجود دارد.

 

ادامه نوشته

حاشيه‌نشيني محصول مناسبات ناسالم اقتصادي

بازخواني پيشينه يك منطقه حاشيه‌نشين؛ دولت‌خان

حاشيه‌نشيني محصول مناسبات ناسالم اقتصادي

گيتا جهانگير

 

چند سالي است كه ديگر در منطقه دولت‌خان اثري از آلونك‌نشيني نيست. آپارتمان‌هاي نوساز چندواحدي در كنار كوره‌هاي آجرپزي خودنمايي مي‌كنند.

كوره‌هايي كه قدمت برخي از آنها به صدسال مي‌رسد و بيشتر آنها از فعاليت خارج شده‌اند.

حدود 30 سال پيش زماني كه كوره‌هاي آجرپزي از ورامين، به حوالي منطقه 19 شهرداري تهران _ به دليل داشتن خاك رس مناسب _ انتقال يافت افرادي كه در اين كوره‌ها كار مي‌كردند مجبور شدند براي داشتن سرپناه شروع به ساختن آلونك‌هايي در كنار كوره‌ها كنند.

اين منطقه كه هم‌اينك «دولت‌خان» يا «شهرك شهيد شريفي» نامگذاري شده است محل زندگي افرادي شد كه هم‌زمان در كوره‌هاي آجرپزي كار مي‌كردند. آنها خانه‌هاي خود را از خشت و كاهگل به همراه تير چوبي ‌بنا كردند.

ادامه نوشته

دولت مجاز به واگذاری زمین با اعمال تخفیف و تقسیط شد

دولت مجاز به واگذاری زمین با اعمال تخفیف و تقسیط شد

 

مجلس به دولت اجازه داد نسبت به واگذاری زمین با اعمال تخفیف، تقسیط یا واگذاری حق بهره برداری به صورت اجاره ای ارزان قیمت اقدام کند.

ادامه نوشته

مسكن نابهنجار و طرح ديدگاه‏هاي عمده دربارة حاشیه نشینی

مسكن نابهنجار و طرح ديدگاه‏هاي عمده دربارة حاشیه نشینی

نويسنده: حمید رزاقی، شمسی رفیقی نمین

 

 

مسألة مسكن نابهنجار و حاشيه‏نشيني در سطوح ملي، بين منطقه‏اي و جهاني به مثابه پديده‏اي رو به رشد است. به گونه‌اي كه گسترش آن در فضاي شهري، به ويژه در كشورهاي جهان سوم ابعاد، پيامدها و تبعات يكدست و گاه متفاوتي برجاي گذاشته است. در اين مقاله ضمن روشن كردن مفهوم مسكن نابهنجار و معضل حاشيه‏نشيني، سه ديدگاه و رهيافت كلان در برخورد با آن مورد بررسي و ارزيابي قرار گرفته است. اين ديدگاه‏ها شامل؛ ديدگاه مسأله‏گرا، هدف‏گرا و راديكال است. ديدگاه مسأله‏گرا اصل را بر رقابت و تضاد دايمي و بي‏پايان آدميان در شهر در نظر گرفته و حاشيه‏نشيني را يك عارضة طبيعي توسعة شهري مي‏داند كه آسيب‏هاي روان‏شناختي و اجتماعي در آن نمود پيدا مي‏كند. ديدگاه هدف‏گرا ضمن اينكه تفاوت در دستيابي به امكانات و ثروت جامعة شهري را طبيعي تلقي مي‏كند، پديد آمدن و گسترش حاشيه‏نشيني را به عنوان واقعيت پذيرفته و درصدد است راهكارهايي همچون توانمندسازي و مشاركت محلي و منطقه‏اي را با تكيه بر ظرفيت‏هاي دروني تهيدستان و اقشار كم درآمد شهري ارايه دهد. از منظر ديدگاه ريشه‏اي ـ انتقادي در توسعة شهري سلسله مراتبي از فضا شكل مي‏گيرد كه هم در محدودة ملي و هم در بعد جهاني و بين‏المللي عمل مي‏كند. هدف اقتصاد سياسي فضا كشف الگوهاي فضايي در فرآيندهاي توليد، توزيع، مصرف، نقش دولت و طبقات اجتماعي است. در اين رويكرد ريشة حاشيه‏نشيني را نه تنها در توسعة ناموزون فضاي ملي بايد جستجو كرد، بلكه در توسعة ناهمگون شهري در فضاي نابرابر جهاني قابل بررسي و شناخت است.

چالش حاشيه نشيني و مديريت شهري

چالش حاشيه نشيني و مديريت شهري

  

معمولاً شهرنشيني و صنعتي شدن را مترادف متمدن شدن و توسعه مي دانند چرا كه در مقايسه با جامعه ماقبل صنعتي - سرمايه داري، انسان روستايي و يا قبيله اي پيوسته با فقــر و بيماري، بيسوادي، غارت، كشتار و ظلم دست به گريبان بوده است. وضعيت جامعه فعلي بشري از منظر دستاوردهاي عظيم آن قابل قياس با گذشته ماقبل شهري و صنعتي شدن نيست.  

ادامه نوشته

3.5میلیون نفر از مردم تهران در حلبی آباد های حاشیه شهر زندگی می کنند

 

۵/۳ میلیون نفر از مردم تهران در حلبی آباد های حاشیه شهر زندگی میکنند

 

طبق آمار اعلام شده از سوی دکتر قالیباف شهردار تهران  ۵ /۳ میلیون از ساکنان تهران حاشیه نشین هستند. از نظر امکانات رفاهی و بهداشتی، این حاشیه نشینان فاقد برق، شبکه فاضلاب و آب هستند. به علت نبود فاضلاب سربسته و عدم جمع آوری زباله در منطقه، ۹۰ درصد ساکنین به بیماری های انگلی مبتلا هستند.

ادامه نوشته

حاشيه نشيني و جامعه شهري

حاشيه نشيني و جامعه شهري!

نويسنده: عليرضا صالح

ديرزماني است كه نابرابري و نابساماني اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در يكي از تأسف بارترين صحنه هاي خود پديده حاشيه نشيني را به تصوير كشيده است. رشد انفجاري شهرها، مهاجرت بي برنامه روستائيان و ساكنان مناطق ناامن و بي بهره از ثمرات توسعه اي مشكلات عديده اي را براي شهروندان به همراه داشته است كه مهمترين آنها عدم تعادل و توازن رابطه انساني و فضاي شهري است.

ادامه نوشته

آب و حاشيه نشيني شهري

آب و حاشيه نشيني شهري

ستار محمودي

 

از اوايل سالهاي 1900 (1279هـ.ش) كه تنها 10% جمعيت جهان را ساكنان شهرها تشكيل مي داده اند تا سال 2000 (1379هـ.ش) كه جمعيت شهري به حدود 50% افزايش يافته است.

ملاحظه مي گردد كه همپاي رشد جمعيت و استقرار آن در مناطق شهري، بتدريج فرصت ها و تهديدهاي خاصي در اينگونه مراكز جمعيتي شكل گرفته است.

هرچه بر جمعيت شهرها افزوده شده است اداره آنها نيز نيازمند برنامه ريزي هاي پيچيده تر و انجام اقدامات گسترده و كارآمدتر بوده است. ازجمله معضلاتي كه از ديرباز در گذر عبور از بافت سنتي شهرنشيني به شهرنشيني مدرن بوجود آمده است، اين است كه مظاهر تجدد و تمدن فرصت رشد متوازن و يكسان را براي شهروندان و متقاضيان اسكان در اماكن پرجمعيت به وجود نياورده است.

ادامه نوشته

حاشيه نشيني شهري در ايران

 

حاشيه نشيني شهري در ايران:

 

حدود 30 سال قبل حاشيه نشيني شهري در ايران عمدتا به شکل حلبي آباد و آلونک نشيني بود. اما اکنون با استمرار مهاجرت هاي لجام گسيخته، بسط شهرگونه هاي نامنظم در جوار شهرهاي بزرگ و کلانشهرها، حاشيه نشيني به عنوان نهاد توسعه نيافتگي در حال توسعه است. شهرهاي بزرگ کشورمان و بخصوص کلانشهر تهران به علت جاذبه هاي اقتصادي و فرهنگي همواره آماج مهاجرت بوده اند و سرعت مهاجرت به اينگونه مناطق بي سابقه بوده است. از جمعيت 950 ميليون نفري حاشيه نشين در جهان(15% جمعيت جهان) حدود 6 تا 7 ميليون نفر در کشومان زندگي مي کنند( تقريبا 10% جمعيت کل) با توجه به جمعيت حدود 48 ميليون نفري شهري در کشور حدود 14% جمعيت شهري را حاشيه نشين ها تشکيل مي دهند.

 

ادامه نوشته

حاشیه نشینی

حاشیه نشینی

 

از اوايل سالهاي1900(1279 ه. ش) که تنها 10% جمعيت جهان را ساکنان شهرها تشکيل مي داده اند و تاسال 2000 (1379 ه .ش) که جمعيت شهري به حدود 50% افزايش يافته است، ملاحظه مي گردد که همپاي رشد جمعيت و استقرار آن در مناطق شهري، بتدريج فرصت ها و تهديدهاي خاصي در اينگونه مراکز جمعيتي شکل گرفته است. هرچه بر جمعيت شهرها افزوده شده است اداره آنها نيز نيازمند برنامه ريزي هاي پيچيده تر و انجام اقدامات گسترده و کارآمدتري بوده است. از جمله معضلاتي که از ديرباز در گذر عبور از بافت سنتي شهر نشيني به شهرنشيني مدرن به وجود آمده است، اين است که مظاهر تجدد و تمدن فرصت رشد متوازن و يکسان را براي شهروندان و متقاضيان اسکان در اماکن پرجمعيت به وجود نياورده است. بنابراين تبعات نامانوس و ناهنجار بسياري که يکي از آنها پديده ايجاد و رشد حاشيه نشيني شهري است بروز پيدا کرده است.

هويت اجتماعات حاشيه نشين بدليل ترک ماواي قبلي و حضور در محلي جديد هويتي متغير و با تنوع عمدتا قوميتي توام است. دلبستگي ها نيز ريشه اي عميق نداشته، لذا در مواجهه با مشکلات احساس مشارکت بنيادي براي حل معضلات بروز پيدا نمي کند و غالبا اصراربر حل سريع مشکل خود و خواستن يک سويه مي باشد. بنابراين وجود حاشيه نشيني شهري پتانسيل لازم براي ايجاد ناآرامي هاي جمعيتي را دارد. طبعا با افزايش روند رشد جمعيت شهري به حدود 65% در افق سال 2025(1404 ه . ش) که جمعيتي بالغ بر 5/5 ميليارد نفر شهرنشين را در سطح جهان تشکيل خواهد داد تداوم و توسعه چالش هاي حاشيه نشيني در صورت عدم چاره جويي جهاني و منطقه اي به عنوان يک معضل جدي و مخرب و با پيامدهاي غيرقابل انکار بروز خواهد کرد.

اين نکته قابل يادآوري است که سهم معضلات کشورهاي در حال توسعه در زمينه حاشيه نشيني بسيار بيشتر از کشورهاي توسعه يافته صنعتي است در سال 2005 از حدود 1400 ميليون جمعيت حاشيه نشين شهري حدود 1355 ميليون نفر آلونک نشين خواهند بود و در کشورهاي در حال توسعه فقط 45 ميليون نفر آن ها در کشورهاي صنعتي حضور خواهد داشت و البته از جمعيت حاشيه نشين کشورهاي در حال توسعه حدود 75% آن سهم کشورهاي غرب آسيا مي باشد.

همه چیز راجع به حاشیه نشینی

همه چیز راجع به حاشیه نشینی

  

مقدمه :

پديده حاشيه نشيني به مفهوم امروزين آن در کشورهاي پيشرفته جهان بوجود آمده و با صدور برنامه هاي اقتصادي اينگونه کشورها تحت عنوان برنامه هاي رشد و توسعه در کشورهاي جهان سوم گسترش يافت .

پيامد رشد صنعتي کشورهاي غربي بروز مسائل و مشکلات اجتماعي فراوان بود که يکي از آنها حاشيه نشيني است که حتي امروزه اين کشورها علي رغم برخورداري از رشد و توسعه فراوان هنوز قادر به چاره انديشي براي حل اين معضل نمي باشد و مشکل حاشيه نشيني هنوز هم به صورت مناطقي مشخص در گوشه و کنار شهرهاي بزرگ اين کشورها ديده مي شود که محله هالم نيويورک يکي از معروفترين اينگونه مناطق مي باشد ( زاهد زاهداني ، سيد سعيد 1369) .

بررسي هايي که در سطح جهاني به عمل آمده حاکي از آن است که درصد زاغه نشيني و حاشيه نشيني به جمعيت شهرهاي مهم دنيا متغير مي باشد . به طور متوسط در حدود 33 درصد جمعيت شهرهاي بزرگ به صورت حاشيه نشيني  و زاغه نشيني زندگي مي کنند .

اجراي برنامه هاي نو استعماري در کشورهاي جهان سوم تحت عنوان برنامه هاي توسعه و پيشرفت در راستاي شکست ساختار اجتماعي و اقتصادي سنتي اينگونه کشورها عمل کرده و به همراه خود پديده شوم حاشيه نشيني را به ارمغان آورده آمار زير که در کشورهاي جهان سوم است نشان مي دهد که اين مسئله به صورت حادتري دامنگير اينگونه کشورهاست . درهند جمعيت زاغه نشيني شهرها بين 30 تا 50 درصد ساکنين آنها را تشکيل مي دهد . بنابر گزارش سازمان ملل متحد در دهه 80 از هر 5 شهرنشين کشورهاي در حال توسعه 2 تن زاغه نشين بوده اند . که اين مقدار 40 درصد جامعه آنان را شامل مي شود .

ادامه نوشته

نمايي از سكونتگاه غيررسمي اسلام آباد تهران

 

زير پل نيايش- چمران

 

نماي ساختمان 

نوع و كيفيت ابنيه

حاشيه نشيني زخمي بر پيكر نيمه جان كلان شهرها

حاشيه نشيني زخمي بر پيكر نيمه جان كلان شهرها

مريم خسروي

 

وجود ‪ ۴۰۰هزار نفر جمعيت مهاجر در سكونت گاه‌هاي غيررسمي اهواز و نبود خدمات رساني كافي به اين افراد، هم اينك معضل حاشيه‌نشيني در اين كلان شهر را به دليل پيامدهاي سياسي، اجتماعي آن به يك چالش اساسي و تنش زا تبديل كرده‌است.

كارشناسان اموراجتماعي معتقدند: سير روزافزون حاشيه نشيني معلول برنامه - ريزي توسعه‌اي نامتوازن و بي‌توجهي دولتمردان به رفاه ساكنان روستاها و شهرهاي كوچك است.

ادامه نوشته

تاثیر حاشیه نشینی در وقوع جرم

تاثیر حاشیه نشینی در وقوع جرم

رضا مسعودی فر

دانشجوی دکترای تشخیص جرم

 

 

مقدمه

احساس ناامني در محله ، تنها به دليل جرايم خشونت آميز نيست بلكه نابهنجاريها و رفتارهاي اخلالگرانه چون اعتياد ، ولگردي ، تكدي گري و سرقت گذشته از اينكه عامل اصلي ترس و احساس ناامني عمومي اند به نوبه خود قطعا زمينه رواج گسترده جرايم را نيز فراهم مي‌نمايند. همانطوريكه اگر پنجره اي از ساختمان بشكند و همچنان تعمير نشده رها گردد به زودي كل ساختمان منهدم خواهد شد . براي پيشگيري از انهدام اجتماع نيز بايد به محض شكسته شدن اولين هنجار فورا با هنجار شكن برخورد كرد . موضوع حاشيه نشيني يكي از معضلات شهري است كه از حيث بستر قرار گرفتن براي ارتكاب جرايم مورد توجه كارشناسان خقوقي و قضايي و جرم شناسان بوده . اينكه جرايم در مناطق حاشيه اي بسيار بيشتر از ساير مناطق اتفاق مي افتد مورد پذيرش همه است و آمارهاي اخذ شده از پرونده هاي مطروحه در دادگستري نيز حكايت از اين واقعيت دارد .

ادامه نوشته

ضرورت ساماندهي اسكان هاي غير رسمي شهر كرمان

ضرورت ساماندهي اسكان هاي غير رسمي شهر كرمان

كورش افضلي

 چكيده :

اسكان هاي غير رسمي در كشورهاي اروپاي غربي و امريكاي شمالي با توجه به ضوابط قانوني و حرمت به قانون ومديريت شهري قدرتمند موضوعيتي پيدا نكردند. در مقابل در كشورهاي جهان سوم در نبود موارد فوق و يا ضعف شديد آن ها ، اسكانهاي غير رسمي بيشتر متبلور گرديدند. در حال حاضر بر اساس برآوردهاي اوليه حدود«یک هشتم»جمعيت شهري كشور دراسكان هاي غير رسمي به سر مي برند. از آن جمله در خارج از محدوده قانوني شهر كرمان به زعم بعضي از مديران شهرسازي استان به اندازه محدوده شهري اراضي خارج از محدوده قانوني فروخته شده است . ولي در اين مقاله به بررسي اسكان غيررسمي پدر ) ا... آباد ( پرداخته شده است كه تا حدودي شكل نهايي خود را گرفته است در اسكان غير رسمي پدر اكثريت افرادشاغل مي باشند ، محل سكونت قبلي اكثر آنها روستا بوده و با توجه به عدم وجود كار و فعاليت و بروز خشكسالي به شهركرمان مهاجرت نموده اند. در اين مجموعه غير رسمي به جز برق هيچگونه خدمات ديگري به چشم نمي خورد . اكثريت مردم جهت راه اندازي خدمات ٠حاضر به خود ياري و مشاركت مي باشند . در اين راستا با توجه به ضرورت توجه به نيازهاي اوليه ساكنين مجموعه و جلوگيري از حاشيه نشيني و به وجود آمدن مشكلات تبعي آينده سه سياست پيشنهاد شده است كه سياست ادغام در شهر كرمان و سياست در نظر گيري مجموعه به عنوان روستا از ديدگاه تهيه كنندگان اين مقاله مطرود به حساب مي آيد و سياست ايجاد مديريت واحد و مجزاي شهري از شهرداري كرمان پيشنهاد مي گردد .

ادامه نوشته

حاشيه نشيني نمونه مطالعاتي: حاشيه نشينان حرم

حاشيه نشيني

گردآورندگان: سعید نجد عطایی-  وحید مستوفی

 

 

ادامه نوشته

حاشيه های ويرانگر

حاشيه های ويرانگر

 

تهران هم اکنون به عنوان یک ابرشهر چند میلیونی موجی از طبقات مختلف مهاجران را در خود جای داده است که این افراد به اقتضای شغل و درآمدی که دارند به ناچار سکونت در شهر تهران را فراموش کرده و ناگزیر به سکونت در حریم شهر تهران هستند. برهمین اساس و به مرور زمان که بر تعداد ساکنان حریم شهر افزوده می شود شاهد پدیده بغرنج حاشیه نشینی در تهران هستیم.

ادامه نوشته

حاشیه نشینی به مثابه معضلی ملی

حاشیه نشینی به مثابه معضلی ملی

سجاد نوروزی

 

 

درمباحث مرتبط با جامعه‌شناسی شهری، حاشیه‌نشینی به آن سنخ از زیست شهری اطلاق می‌گردد، که در حومه شهرها، تعدادی خانوار بد مسکن، یک مرکز جمعیتی یا شهرک مانندی را به وجود آورند.

ادامه نوشته

طرح ساماندهي و بهسازي ناحيه فرحزاد

طرح ساماندهي و بهسازي ناحيه فرحزاد

 

1- مقدمه (طرح مسئله)

يكي از مسائل و مشكلات كالبدي شهر تهران عدم توحه به روستاهايي كه پس از تصويب طرح جامع ساماندهي تهران جزو آن و به عنوان يك محله شهري محسوب گرديده است 0وجود ساختار ضعيف فضايي اين روستاها از يك سو و قرار گرفتن در بطن توسعه كلانشهري تهران از سوي ديگر ، اين نواحي روستا شهري (area    Urban/Rural) را با مشكلات شديد اجتماعي ، اقتصادي و كالبدي و يا به عبارت ديگر با دگرديسي هويتي و افت كيفيت فضايي روبرو كرده است.

ادامه نوشته

بررسي ويژگي‏هاي روان‏شناختي افرادحاشيه‏نشين استان تهران

بررسي ويژگي‏هاي روان‏شناختي افرادحاشيه‏نشين استان تهران

خانم  دكتر فردوس قماشچي

 

پديده حاشيه‏نشيني و به عبارت بهتر زندگي حاشيه‏اي از جمله پديده‏هاي مهم اجتماعي است كه در اثر مهاجرت خانواده روستايي به شهر در طي 30 سال گذشته به وقوع پيوسته است.

ادامه نوشته

يزد الگويي متفاوت ، حتي در حاشيه نشيني

يزد الگويي متفاوت ، حتي در حاشيه نشيني

 

پديده اجتماعي حاشيه‌نشيني كه به اعتقاد همه كارشناسان اين حوزه ماحصل توزيع نامتوازن امكانات و تمركز ثروت در بخش‌هاي خاص جوامع است، چالشي با قدمت200ساله از انقلاب صنعتي به بعد است كه مديريت شهري اغلب كشورهاي توسعه يافته و بيشتر در حال توسعه را با خود درگير كرده است.

كشور ايران هم به شكل خاص و استان يزد نيز به تبع آن با چالش‌هاي پدپده حاشيه‌نشيني روبرو است.

يزد شهري نشسته بر مركز فلات ايران، تكيه زده بر ارتفاعات شيركوه و چشم دوخته به دل كوير در جهت طلوع آفتاب، شهري با الگوهاي متفاوت و منحصر به فرد در كار و زندگي، حتي در چالشي مدرن مانند حاشيه‌نشيني است.

ادامه نوشته

گتوي شهري

گتوي شهري

مهدی حسن نژاد عمران

دانشجوي كارشناسي ارشد جغرافیا و برنامه ريزي شهري، واحد تهران مركز

 

گتو يك واژه ايتاليايي كه از ريشه Gietto گرفته شده است كه اولين بار در سال 1516 به عنوان گتو در شهر ونيز به كار رفته است در ونيز نام گتو محله يك كارخانه آهن قديمي بود كه يهوديان در آن زندگي مي كردند گتو به طور كلي به محله هاي يهودي نشين اطلاق مي شد كه در كشورهاي اسلامي يهوديه نام داشت پراكندگي يهوديان به دنبال دومين تخريب معبد آنها در سال 70 ميلادي به شكل پديده اي كاملا رايج درآمد و آنها در سراسر قاره اروپا جماعت‌هايي را به وجود آوردند كه در عين برخورداري از انجام دروني و پايبندي به اصول ديني و فقهي خود، از لحاظ اجتماعي از سياست همرنگي با مسيحيان پيروي مي‌كردند تعريف گتو به اين صورت است كه به محله و منطقه اي شهر گفته مي شود كه در آن اقليتهاي مذهبي قومي و زباني در نتيجه فشار اجتماعي اقتصادي و قانوني به صورت جدا از ساير گروههاي شهر زندگي مي كنند سابقه گتو نشين به دوره رم باستان و ساسانيان مي رسد كه در آنجا اسيران را در شهرها مي گرفتند و در جايي به نام گتو نگهداري مي كردند.

ادامه نوشته