Gographical Research

 چكيده :

اسكان هاي غير رسمي در كشورهاي اروپاي غربي و امريكاي شمالي با توجه به ضوابط قانوني و حرمت به قانون ومديريت شهري قدرتمند موضوعيتي پيدا نكردند. در مقابل در كشورهاي جهان سوم در نبود موارد فوق و يا ضعف شديد آن ها ، اسكانهاي غير رسمي بيشتر متبلور گرديدند. در حال حاضر بر اساس برآوردهاي اوليه حدود«یک هشتم»جمعيت شهري كشور دراسكان هاي غير رسمي به سر مي برند. از آن جمله در خارج از محدوده قانوني شهر كرمان به زعم بعضي از مديران شهرسازي استان به اندازه محدوده شهري اراضي خارج از محدوده قانوني فروخته شده است . ولي در اين مقاله به بررسي اسكان غيررسمي پدر ) ا... آباد ( پرداخته شده است كه تا حدودي شكل نهايي خود را گرفته است در اسكان غير رسمي پدر اكثريت افرادشاغل مي باشند ، محل سكونت قبلي اكثر آنها روستا بوده و با توجه به عدم وجود كار و فعاليت و بروز خشكسالي به شهركرمان مهاجرت نموده اند. در اين مجموعه غير رسمي به جز برق هيچگونه خدمات ديگري به چشم نمي خورد . اكثريت مردم جهت راه اندازي خدمات ٠حاضر به خود ياري و مشاركت مي باشند . در اين راستا با توجه به ضرورت توجه به نيازهاي اوليه ساكنين مجموعه و جلوگيري از حاشيه نشيني و به وجود آمدن مشكلات تبعي آينده سه سياست پيشنهاد شده است كه سياست ادغام در شهر كرمان و سياست در نظر گيري مجموعه به عنوان روستا از ديدگاه تهيه كنندگان اين مقاله مطرود به حساب مي آيد و سياست ايجاد مديريت واحد و مجزاي شهري از شهرداري كرمان پيشنهاد مي گردد .

مقدمه

اسكان و سكونت گزيني داراي يك سري زمينه هايي است كه اگر آن زمينه ها به وجود نيايند،سكونتي هم به وجود نمي آيد. به عبارتي اگر شهر كرمان به وجود آمده است به دليل موقعيت مناسب وجودزمينه هاي فعاليتي ، خدماتي ، رفاهي و ... بوده است كه جاذب جمعيت زيادي شده است . گسترش شهركرمان نيز به دليل مهاجرت به شهر و رشد جمعيتي بوده است. اما وقتي كه روستاها و شهرهاي كوچك توانايي جذب جمعيت اضافه را نداشته باشد ، جمعيت اضافه به شهرهاي اصلي و داراي توان فعاليتي پايه ويا كاذب روي مي آورند . جمعيت مهاجر در اكثر اوقات توان سكونت در محدوده رسمي شهر را ندارد و درخارج از محدوده قانوني اسكان هاي غير رسمي را به وجود مي آورد. اين اسكان ها در مقابل دو رويكردمتفاوت ساماندهي و عدم ساماندهي قرار مي گيرند . رويكرد ساماندهي با توجه به قوانين رسمي كشور ومحروميت زدايي غلبه يافته و در پي ارائه سياستهايي جهت ساماندهي آن ها بر مي آيند. تا كنون سياست خاصي جهت ساماندهي اسكان هاي غير رسمي ارائه نشده است و تنها كارشناسان به صورت پراكنده به بررسي هاي موردي پرداخته اند. در ذيل به بررسي وضعيت اسكان غير رسمي در جهان ، كشور و غير رسمي پدر پرداخته مي شود و در نهايت سه سياست پيشنهاد مي شود.

تاريخچه و مبناي پيدايش اسكان هاي غير رسمي

توانهاي اقتصادي ، اجتماعي و محيطي هر كشوري تاثيري اساسي در شكل گيري و عدم شكل گيري اسكان هاي رسمي و غير رسمي دارد در كشورهاي اروپاي غربي و امريكاي شمالي مفاهيمي همچون مسكن اجتماعي و اقداماتي براي مقابله با بورس بازي زمين و مسكن و به عنوان ساز و كاري جهت هدايت سرمايه هاي سرگردان به بخش هاي توليد و بالاخره مهار بخش خدمات ، تماماً برنامه هايي بود كه ضمن محدود سازي فقر، اگر چه به نابودي محله هاي فقير نشين در اروپاي غربي منجر نشد ، ليكن تا حدودي از گسترش و تكثير آن ها ممانعت به عمل آورد. و در مجموع برنامه باز زنده سازي در دهه 80 و 90 ميلادي دوباره به پروژه اي موفق درآمد . پس از جنگ دوم جهاني رشد جمعيت منفي شد نتجه تمامي اين بحث ها عدم موضوعيت اسكان غير رسمي در كشورهاي صنعتي سرمايه داري بود . نبايد فراموش كرد كه قدرتمندي جامعه مدني ، اهميت و حرمت قانون ، گرايش عمومي به قانون گرايي و مديريت قدرتمند ، امكان اشغال زمين و ايجاد سكونتگاههايي غير قانوني و غير رسمي را از اساس منتفي مي كرد. از اينرولت كه امروز با ظهور سرمايه داري قماري و فلاكت انبوه مردم ، خيابان خوابي به ابعادي خيره كننده رسيده است. اما خيابان خوابان قادر به اشغال زمين و ساختن سرپناه نيستند.

در كشورهاي جهان سوم رشد بخش خدمات در پايتخت و در درجات بعدي مراكز مهم تجاري ، اداري ) در ايران و در بسياري از كشورها ( به مشاغل انگلي يا پادويي جان بخشيده اند . رشد شتابان جمعيت و عدم امكان جذب جمعيت در بخش هاي كشاورزي ، و صنعت ، جمعيت بر شمار در پايتخت و ديگر مراكز شهري ، رحل اقامت مي افكنند تا عمدتاً در بخش غير رسمي كاري دست و پا كنند. با توسعه بخش خدمات بورس بازي زمين و مسكن نيز به راه مي افتد. از اين رو بخشي از جمعيت شهرها كه ناشي ازرشد طبيعي جمعيت و انبوه مهاجران روستايي و يا مهاجران از شهرهاي كوچكترند ، قادر به يافتن سرپناه در بازار رسمي زمين و مسكن نمي شوند به تدريج درنبود جامعه مدني قدرتمند ، كم حرمتي به قانون و فقدان مديريت شهري قدرتمند ، بازار غير رسمي و مسكن پديد مي آيد. تهيدستان ، نامتشكل شهري و مهاجران روستايي مسكن گزيده در شهر نيز به جان مي كوشند تا براي بقاي خود اجاره مسن را از سبد هزينه هاي خانواده حذف كنند . لذا بخشي از گروه هاي ياد شده با امكانات اندكي كه فراهم مي آورند به بازار غير رسمي زمين و مسكن جذب مي شوند . اجتماعات آلونكي در ايران كه در دهه هاي گذشته به آن ها گودنشيني مي گفتند براي اولين بار پس از جنگ جهاني دوم در تهران پاي به عرصه نهادند . اما رشد خيره كننده چنين اجتماعاتي به اواسط دهه 40 شمسي باز مي گردد . امروزه در اكثر شهرهاي بزرگ ايران ، شهرهاي بندري و بار انداز ، شهرهايي كه رشد جمعيتي بسيار بالايي دارند ، اسكان غير رسمي پديده اي متداول است كه فرايند رشد آن سر باز ايستادن ندارد.

برآورد مي شود حداقل1.8 جمعيت شهري كشور 4.5 ) ميلون نفر(در اين سكونت گاه هاي غير رسمي مستقر باشند .تداوم روند موجود نسبت آن ها را درابتداي دهه آينده به«یک چهارم» جمعيت شهري و تعداد آن را دو برابر خواهدكرد.

با توجه به جهاني شدن اقتصاد و شهري شدن فقر و دو سطحي شدن جامعه ، در صورت تداوم شرايط موجوددر جامعه و چاره نكرده آن شكاف بين فقير و غني بيشتر خواهد شد و عصيان و آسيب هاي اجتماعي بروزخواهند كرد.

رويكرد قوانين و برنامه هاي عمراني و مصوبات دولت نسبت به اسكان غير رسمي

قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به عنوان زمينه ساز

راهبردها و سياست گذاريهاي برنامه هاي عمراني و ... در اصل سي و يكم برداشتن مسكن متناسب با نياز را حق هرخانواده ايراني ميداند و دولت را موظف به رعايت اولويت به نيازمندان به ويژه روستائيان وكارگران مي نمايد و همچنين دولت بايد زمينه اجراي اين اصل را فراهم سازد . با اين اصل ديگر هيچ شبهه اي براي تامين مسكن و بوجود آوردن زمينه جهت مسكن دار كردن مردم باقي نمي ماند . اگر مردم و قشر محروم به تنهايي و بدون برنامه ريزي دولت دست به كار مي شوند و در حاشيه محدودهاي رسمي شهرها دست به احداث مسكن و سرپناه مي نمايند، اين ناشي از خلاف مردم نيست بلكه ناشي از ناچاري مردم و فرار از هزينه هاي اجاره مسكن و امنيت و ... است.

همچنين در اصل چهل و سوم براي تامين استقلال اقتصادي جامعه و ريشه كردن فقر و محروميت و برآوردن نيازهاي انسان در جريان رشد ، با حفظ آزادگي او ، اقتصاد جمهوري اسلامي ايران داراي ضوابطي است كه يكي از آنها تامين نيازهاي اساسي چون مسكن ، خوراك ، پوشاك ، بهداشت و درمان ، آموزش و پرورش و امكانات لازم براي تشكيل خانواده براي همه است اين اصل نيز دولت را موظف به برنامه ريزي شهري و مسكن مي نمايد و بايد ازهر گونه نقصان و كمبودي جلوگيري به عمل آورد. اما با توجه به موانع گوناگون، در حال حاضر توانايي اجراي اصل فوق را ندارد و به شكل ريشه اي بايد بدان توجه گردد.

بر خلاف توجه قانون اساسي به مسكن مردم و محرومان، در برنامه هاي عمراني كمتر بدان توجه شده است . آنچه توجهي بيشتر گرديده است ابعاد كمي بخش مسكن است . در برنامه هاي عمراني قبل ازانقلاب اسلامي از برنامه سوم موضوعيت توجه به اسكان هاي غير رسمي و ساختن كوي هاي مسكوني و پاك كردن گودها و زاغه ها شروع شد. و در برنامه چهارم اولويت سرمايه گذاري دولت در تهيه خانه هاي ارزان قيمت ، براي طبقات كم درآمد و پاك كردن شهرهاي بزرگ از زاغه ها و آلونك ها و گودهاي مسكوني مورد توجه بود . در برنامه پنجم احداث واحد مسكوني ارزان قيمت براي حاشيه نشينان در نظر گرفته شد هر چند كه به موانع ساختاري راه حل هاي از بين بردن حاشيه نشيني واسكان غير رسمي در رژيم گذشته توجهي نمي شد ولي حداقل نشانه تمايل صوري به رويارويي با اين پديده در برنامه ها ديده مي شود.

در برنامه هاي عمراني پس از انقلاب هيچگاه ساماندهي اسكان غير رسمي به طور مستقيم و مشخص جزء اهداف برنامه هاي توسعه و عمران شهري و مسكن نبوده است . به طور مثال ، دراهداف كمي بخش مسكن به شاخص هاي كلي چون تعداد توليد واحد مسكوني و در عمران شهري به تعداد طرحهاي شهري اكتفا شده است.

در برنامه و مصوبات وزارت مسكن و شهرسازي و شورايعالي شهرسازي به اسكان غير رسمي توجهي جدي نشده و تنها واحد عمران و بهسازي شهري با كمك كارشناسان داخلي و بانك جهاني از سال 1381شروع به تهيه پيش نويس سند توانمند سازي و ساماندهي اسكان غير رسمي نموده اند. كه در حال حاضر شرح خدماتي جهت ساماندهي اسكان هاي غير رسمي تهيه شده و به مشاورين ارسال گرديده است. اما هيچ مجموعه اي از اسكان هاي غير رسمي با رويكرد جديد، ساماندهي نگرديده است.

رويكردهاي موجود درارتباط با اسكان غير رسمي

اسكان هاي غير رسمي از نظر متخصصان و كارشناسان داراي تعاريف گوناگوني هستند . اما نقطه نظر مشترك آن ها اسكان غير رسمي بخشي از اسكان كشور است . و خصايص اقتصادي ، اجتماعي ، فرهنگي كشور زمينه پيدايش اين نوع اسكان را به وجود آورده است . متخصصاني چون دكترمحسن حبيبي، آقاي كمال اظاري ، دكتر پرويز بيران ، دكتر مهدي طالب ، مهندس وحدتي ، مهندس كاظميان ، مهندس سهراب مشهودي ، خانم اعظم خاتم و ... موافق با ساماندهي اسكان هاي غير رسمي مي باشند . تشكلهايي چون بانك جهاني پيگير كمك به اسكان هاي غير رسمي است. وزارت مسكن و شهرسازي با مديريت عمران و بهسازي شهري در جهت تهيه پيش نويس سند ساماندهي اسكان هاي غير رسمي و تهيه شرح خدمات نحوه ساماندهي اين نوع اسكان ها تلاش مي نمايند.

در كنار اين رويكرد ضرورت ساماندهي، مخالفاني وجود دارد كه هيچ دليل قانع كننده اي ندارند و اكثريت دلايل آن ها از بعدي ديگر به عنوان ضرورت هاي توجه به ساماندهي اسكان هاي غير رسمي به حساب مي آيد . از جمله مخالفان اعتقاد دارند كه هر گونه اعمال عدالت توزيعي(ساماندهي اسكان غير رسمي) يا تشويقي است براي سياهكاري و فرهنگ تقريباً تخريب بيشتر روستاها و مهاجرت و وابستگي .طرفداران اين عقيده ، تجربه هاي موفق ساماندهي را در كشورهاي مختلف ناديده مي انگارند . طرفداران فرهنگ فقر ، ارتقاي تدريجي فردي و اجتماعي را در كانون هاي اسكان غير رسمي( مانند اسلام شهر ، شهرقدس ، قرچك و ...  ) كه در تحقيقات مختلف ارائه شده است نمي بينند و يا كاهش نسبت و حتي تعداد اشتغال در بخش كشاورزي را درجهان و ايران ، علي رغم افزايش توليد به حساب نمي آورند.

در نقد راهبرد و توانمند سازي و ساماندهي اسكان غير رسمي گفته مي شود چرا به مهاجرت روستائيان پرداخته نمي شود ؟ در اينجا توصيه مي شود به آن بخش از جمعيت روستايي كه هنوزمهاجرت نكرده اند توجه گردد . و اين توصيه هيچ منافاتي با راهبرد توانمند سازي و ساماندهي اسكان غير رسمي درشهرها ندارد . بايد توجه داشت مهاجرت روستا شهري از منظر توسعه ملي ضرورتي است اجتناب ناپذير كه هم ريشه درمحدوديت منابع كشاورزي و قابليت هاي جامعه روستائي ايران دارد و هم ريشه در الزامات اقتصاد جهاني و نقش پيشتاز شهرها در توسعه كشور دارد.

بنابر نظرات و رويكرد هاي فوق كه غلبه استدلالي رويكرد ساماندهي اسكان هاي غير رسمي بديهي است ، نبايد گره گشايي مسئله امروز را به آينده اي نامعلوم موكول نمود كه اين درنگ به لحاظ حقوق انساني و نه به لحاظ خطرات برآمده از آن جايز نيست.

موقعيت اسكان غير رسمي پدر(ا...آباد)

اين مجموعه در بر بلافاصل محدوده قانوني در قسمت جنوب شرقي شهركرمان قرار گرفته است.

بخشي از كمربندي شهر كرمان در قسمت شرق آن واقع شده. از غرب به اراضي كشاورزي و اراضي تفكيك شده جهت احداث ساختمان هاي مسكوني محدود مي شود. از جنوب به اراضي مزروعي آقاي كاظمي مي رسد . از شمال به محوري كه از جنوب اداره بازرگاني مي گذرد و به ترمينال پيشنهادي ( مقرر شده جابجايي ترمينال به وجود آيد ) متصل است . با اين توضيح اين مجموعه غير رسمي از غرب و جنوب امكان گسترش دارد و اين به عنوان تهديدي جهت ساماندهي به حساب مي آيد و مي تواند برنامه هاي توسعه فضايي –كالبدي – اجتماعي مجموعه را به خطر اندازد.

سابقه شكل گيري اسكان غير رسمي پدر (ا...آباد)

با توجه به سوابق و مدارك موجود در دفتر ساماندهي اسكان غير رسمي پدر و بررسيهاي به عمل آمده در سطح مجموعه ، تمامي اراضي واگذا شده توسط چهار مالك عمده به مردم تحويل داده شده اند.

چهار مالك اصلي به نام مهرابي ، پدر ، بهرامي و كاظمي مي باشند كه در محدوده مالكيتي خود به نام شهرك مشهور هستند . چهار ملك اصلي واگذاري از طرف سرجنگلداري بوده اند. به عنوان مثال دراسناد واگذاري اراضي، به زمين هاي ا... آباد از مستثنيات پلاك 2975 طبق نقشه سرجنگلداري كل استان كرمان اشاره گرديده است . به عبارتي اراضي فوق متصرفي نبوده ده و در تملك مالك اصلي بوده اند كه از اواخر دهه 60 ش تفكيك اراضي به عمل مي آيد. تعدادي از مردم بيش از 15 سال است كه در اين مجموعه زندگي مي نمايند . اما از اوايل دهه 70 ش و به ويژه از اواسط اين دهه با محدود شدن واگذاري زمين از طرف مسكن وشهر سازي ، تفكيك و واگذاري زمين از طرف مالكان اصلي املاك اين مجموعه شدت مي گيرد . به عبارتي جهت واكنش به يك تصميم گيري عدم افزايش محدوده قانوني ، واگذاري و احداث مسكن در اين شهرك تسريع مي گردد.

شرايط عمومي اسكان غير رسمي پدر

شهرك پدر يا مجموعه غير رسمي ا...آباد داراي شبكه برق است كه تنها در يك سال گذشته اداره برق از ارائه خدمات به متقاضيان جديد دوري گزيده است . آب آشاميدني از داخل محدوده شهري كرمان و از واحدهاي مسكوني روبروي شهرك كه در داخل محدوده قانوني شهر قرار دارند به وسيله گالن و سطل تامين مي شود . آب جهت شستشو و احداث ساختمان و ... از دو منبع آب كه در اراضي پدر و بهرامي قرار دارد تامين مي گردد. ميزان آب فوق در مجموعه بهرامي شرايط بهتري دارد و در اراضي پدر تنها دويا سه ساعت در طول روز آب دارند . به عبارتي اين مجموعه فاقد آب لوله كشي بهداشتي است. علاوه بر مشكل آب و برق ، واحدهاي آموزشي ، تلفن ، گاز ، دراين مجموعه وجود ندارند. تمامي كوچه ها خاكي و ناهموار و در مواقع بارندگي توده اي از گل ولاي به وجود مي آيد. با توجه به اظهارات مردم امنيت در شبها به حداقل ممكن است. هيچ گونه خدماتي در اين مجموعه ديده نمي شود. تنها واحدهاي مسكوني بدون هيچ گونه نظارت و معابر خاكي و تيرهاي برق به وجود آورنده بافت وساختار مجموعه هستند.

پايه هاي اساسي شكل گيري اسكان غير رسمي پدر

همانطور كه اكثريت موافقان و مخالفان رويكرد ساماندهي اسكان هاي غير رسمي عقيده دارند ، غالب مردم ساكن در اين مجموعه ها روستايي مي باشند و با توجه به عدم پذيرش اقتصاد روستايي به ماندگاري گروه هاي جديد شغلي ، تعداد زيادي راهي شهرها مي شوند و با حداقل پولي كه دارند، يا زميني را در حاشيه شهر به تملك خود در مي آورند ويا در داخل شهر پس از چند صباحي اجاره نشيني، موفق به خريد تكه زميني مي گردند . علاوه بر اين با توجه به اين اصل اساسي كه مهاجران وارد شده از نقاط مختلف استان معمولاً در مبادي ورودي شهر از طرف محوري كه از گذشته وارد شهر مي شده اند ، رحل اقامت ميگزينند و يا پس از طي يك دوره گذار موفق به رحل اقامت در اين مبدا ورودي از شهر كرمان ميگردند. به گونه اي كه در بررسي صورت گرفته اكثريت افرادي كه در چهار محدوده مالكيتي ساكن شده اند از شهرستان هاي بم ، بافت ، بردسير جيرفت بوده اند .

جدول شماره 1: محل اقامت قبلي ساكنين شهرك پدر (ا... آباد)

نكته ديگري كه روند تشديد مهاجرت را به شهر كرمان روشن مي سازد وضعيت شغل قبلي و فعلي افراد ساكن مجموعه پدر مي باشد. در بررسي صورت گرفته تمامي سرپرست خانوارها به جز تعداد معدودي شاغل بوده اند . در كنار آن اكثريت افراد مورد بررسي در گذشته با كشاورز بوده و يا كارگر و يا بيكار و يا در سن فعاليت نبوده اند وبه محض رسيدن به سن فعاليت به اين مجموعه آمده اند . بنابراين چنين پتانسيل فعاليتي در گذشته ، زمينه مهاجرت را به وجود خواهد آورد. نكته اي كه در ارتباط با اشتغال ساكنين در

حال حاضر بايد گفته شود اين است كه اكثريت شاغلين در شهر كرمان مشغول به فعاليت بوده اند و ازمجموعه پدر تنها به عنوان خوابگاه استفاده مي نمايند.

جدول شماره 2: وضعيت شغلي ساكنين شهرك پدر( ا... آباد)

موضوع ديگري كه درجهت ساماندهي اسكان غير رسمي پدر قابل توجه بوده و اين مي تواند آينده اي روشن براي مجموعه رقم بزند ، استقبال بالاي ساكنين به مشاركت در جهت ساماندهي و بهسازي محيط مسكوني آنها بوده است. به گونه اي كه 28 درصد اظهار داشته اند وسايل ضروري خانه مان را مي فروشيم تا برق و اسفالت وآب به ما بدهند نيمي از ساكنين به اندازه اي كه بتوانند و سعي مي كنيم اگر واقعي باشد تا حد امكان كمك كنيم ما بقي اظهار داشته اند كه دولت بايد همانطور كه به روستاها كمك ميكند به ما نيز كمك كند و عقيده اي به مشاركت نداشته اند . اين گروه كساني بوده اند كه از كمك هاي دولت در جاهاي ديگر آگاهي داشته اند.

جدول شماره 3: وضعيت مشاركت ساكنين شهرك پدر(ا... آباد) در ساماندهي محل سكونت خود

علاوه بر موارد فوق كه ويژگي هاي اقتصادي - اجتماعي ساكنين بوده اند، تبلور فضايي خصايص فوق پيدايش مجموعه سكونتي مناسبي از نظر شبكه ارتباطي ، ابعاد و اندازه تفكيك ها را باعث شده است و شباهت زيادي به محلات داخل شهري دارد. آنچه در حال حاضر مشكل محسوب مي شود عدم پيش بيني فضاهاي خدماتي است . اين مشكل نيز با وجود اراضي مرغداري مهرابي و وجود اراضي خالي زياد ساخته نشده مي تواند مرتفع گردد.

بنابراين شاخص هاي فوق مي توانند زمينه ساز يك واحد سكونتي تقريباً همگون باشند و با توجه به شاغل بودن اكثريت سرپرست خانوارها و اظهار مشاركت در اغلب خانوارها مي توان ساماندهي را در اين مجموعه به وجود آورد اما آنچه مهم است انتخاب سياست مناسبي است كه مشكلي را بر شهر كرمان به وجود نياورد.

سياست هاي پيشنهادي در ساماندهي اسكان غير رسمي پدر ا... آباد

همانطور كه در بالا بدان اشاره شد مجموعه غير رسمي پدر تنها در خارج از محدوده قانوني به وجود آمده است . اما از نظر امكانات و خدمات مختلف ، مكان فعاليت هاي شاغلين و حتي روابط اجتماعي و ... با شهركرمان ارتباط تنگاتنگ برقرار كرده است و در صورت نبود شهر كرمان ، مجموعه پدر هم از بين مي رود.  با اين وضعيت آيا مي توان سياستهايي پيشنهاد نمود كه مجموعه فوق به صورت ماهوئي با شهر كرمان ارتباط برقرار نسازد ؟ مسلماً جواب سئوال فوق منفي است ولي با وجود بورس بازي زمين و سوء استفاده هاي متعدد در خارج از محدوده قانوني و رها شدن مهار نظارت بر اراضي وهر گونه فعاليت بر روي اراضي خارج از محدوده قانوني، نمي توان به راحتي مجموعه هايي چون مجموعه پدر را به شهر كرمان ادغام كرد .با اين توضيحات سه سياست پيشنهاد مي شود و مزايا و معايب هر كدام بر اساس زمينه هاي در نظري و عملي توضيح داده مي شود.

سياست اول : ادغام مجموعه غير رسمي پدر در شهر كرمان و افزايش محدوده قانوني

اين سياست با توجه به ارتباطي كه اين مجموعه با شهر كرمان دارد وهمگوني زيادي كه با شهر كرمان و بافتهاي مجاور برقرار كرده است مي تواند در شهر كرمان ادغام شود. با توجه به شكل گيري كامل آن و وجود عيني و واقعي اين مجموعه چاره اي جز پذيرش و رفع مشكلات آن نمي باشد. اما با توجه به تاثيري كه اين سياست بر ساير بورس بازي ها و سوء استفاده ها مي گذارد دركوتاه مدت بايد از آن احتراز كرد و همچنين مشكلاتي كه مديريت موجود شهر كرمان در حال حاضر دارد توانايي پذيرش و ساماندهي اين مجموعه را نخواهد داشت. بنابراين اين سياست در شرايط كنوني مردود شناخته مي شود.

سياست دوم : تشكيل مديريت واحد و مجزا از واحدهاي مديريتي شهرداري كرمان

اين سياست با كمي مدارا نسبت به سياست اول مجموعه غير رسمي را قبول مي نمايد، اما نمي خواهد هيچ بار اضافي را بر شهرداري كرمان بگذارد . در اين سياست شهرداري كرمان با توجه به تاثيري كه به شهر مي گذارد از برنامه ها و پروژه هاي آن مطلع خواهد بود و در جهت تقويت بنيانهاي اجتماعي-فرهنگي و شهر كرمان به اين مجموعه نيز توجه مي نمايد . در حقيقت با اين سياست ، اين مجموعه بافتي منفك از شهر كرمان قلمداد نمي شود، هيچ هزينه اي بر شهرداري وارد نمي نمايد. اما شهرداري با نظارتي كه در سطح كرمان به عمل مي آورد از ناهماهنگي با مجموعه شهر كرمان ممانعت مي نمايد.

اين سياست در حقيقت شهر كرمان را با اسكانهاي غير رسمي حاشيه خود به صورت يك مجموعه در مي آورد وسازمان مسكن و شهرسازي مي تواند در قالب راهبرد توانمند سازي و ساماندهي اسكان هاي غير رسمي به برنامه ريزي كل مجموعه شهري كرمان همت گمارد . در بخش اجرايي نيز شهرداري نظارت كلان مي نمايد و نظارت خرد نيز تحت مديريت فرمانداري به ايفاي نقش مي پردازد.

سياست سوم : در نظرگيري مجموعه غير رسمي پدر به عنوان يك روستا يا شهرك

اين سياست به عنوان سياستي است كه مجموعه كاملاً از محدوده قانوني شهر خارج مي شود هيچ نظارتي از طرف شهرداري به آن صورت نمي گيرد. به عنوان يك روستا يا شهرك با مديريت مجزا و در تحت مسئوليت فرمانداري كرمان ايفاي نقش مي نمايد. در اين سياست بايد شوراي روستا يا مجموعه تشكيل شود دهداري بوجود آيد و در دهدار و مدير مجموعه منصوب گردد . اين سياست مردم را در شرايط موجود قانع مي سازد و در بلند مدت توقعات جديدي براي ساكنين فراهم مي نمايد و درخواست ادغام در شهر را انجام مي دهند . اما جهت سرپوش گذاشن مشكلات فعلي و برطرف كردن نيازهاي اصلي انساني شايد كارساز باشد. اما نمي تواند سياستي عقلايي و بلند مدت باشد . اين سياست در حال حاضر دست و پا شكسته در بعضي از اسكان هاي غير رسمي چون دو طرف جاده زنگي آباد مورد عمل واقع شده و در مجموعه غيررسمي پدر(ا... آباد ) از اوايل دي ماه نيز شروع گرديده است .

با توضيحات سه سياست فوق سياست دوم با رويكردي جامع نگرانه تر نسبت به دو سياست ديگر مي تواند اجرا گردد. نمونه هاي موفق آن در شيرآباد زاهدان اجرا شده كه دست آوردهاي مطلوبي داشته است و يا مجموعه دكتر صارمي كلالي و دكتر مشكوه در شهر دولاي كامرون دست به بهسازي و ساماندهي مجموعه غير رسمي نمودند و از برخوردهاي قهرآميز جداً طرد كردند.

منابع و مواخذ :

1- پرويز پيران ، مجله هفت شهر ، سال سوم ، شماره 9 ، و 10 ، سازمان عمران و بهسازي شهري.

2- جهانگير منصور ، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ، نشر دوران ، 1380.

3- كمال اطهاري ، مجله هفت شهر ، سال سوم ، شماره 9، 10،سازمان عمران و بهسازي شهري.

4- صارمي كلالي و مشكوه ، مجله آبادي ، سال اول ، شماره3.